Sistem Pemerintahan Pusat Dan Wilayah Pada Zaman Khulafah Al-Rasyidin Pada Abad Ke-7 Masihi (STPM

Sistem Pemerintahan Pusat Dan Wilayah Pada Zaman Khulafah Al-Rasyidin Pada Abad Ke-7 Masihi

Pemerintahan dan pentadbiran pusat

Khalifah merupakan pemerintah tertinggi dalam kerajaan Islam, namun kekuasaannya tidak bersifat mutlak tetapi sebaliknya sesuatu dasar yang diputuskan melalui kaedah syura, iaitu keputusan yang dibuat berdasarkan suara majoriti. Semasa zaman pemerintahan Khalifah Umar bin al-Khattab, Majlis Syura ditubuhkan secara rasmi dan berfungsi secara formal dan setiap ahli-ahli atau anggota syura dilantik daripada kalangan para sahabat yang berpengalaman dan berperanan sebagai badan penasihat khalifah.

Selain berperanan sebagai ketua eksekutif dan perundangan, malah khalifah juga merupakan panglima tertinggi dalam pentadbiran. Pada peringkat pusat, ibu pejabat baitulmal telah didirikan bagi mengendalikan pentadbiran berkaitan dengan segala sumber pendapatan dan perbelanjaan negara.Selain itu, loparan kewangan daripada tanah jajahan akan dihantar melalui gabenor setiap wilayah kepada khalifah setiap tahun.

Selain daripada itu, Pemerintahan dan pentadbiran pusat bertanggungjawab mengendalikan segala bentuk Hal-ewal politik,ekonomi dan sosial kerajaan-kerajaan kecil (kerajaan wilayah) yang bernaung dibawahnya. Antara, zaman pemerintahan dan kerajaan pusat ialah Zaman Pemerintahan Khulafa’ al-Rasyidin berpusat di madinah, Bani Umayyah berpusat di Damsyik, Bani Abbasiyah berpusat di Baghdad, dan akhir sekali zaman pemerintahan Bani Uthmaniyah yang berpusat di Turki.

kerajaan pusat merancang dan melaksanakan segala bentuk pemerintahan dan pentadbiran untuk kemajuan kerajaan wilayah. Pemerintah tertinggi kerajaan pusat ialah khalifah yang dipilih secara bergilir-gilir mengikut polisi dan kaedah tertentu atau secara musyawarah. Struktur pemerintahan dan pentadbiran khalifah-khalifah mengikut apa yang telah dilakukan oleh Nabi Muhammad s.a.w serta berdasarkan al-Quran(wahyu) dan mengikut sunnah(hadis). Kerajaan pusat bertanggungjawab dalam semua aspek pemerintahan kepada kerajaan wilayah seperti membekalkan perbelanjaan yang tidak mencukupi, menjaga keamanan, membawa kemajuan dan kesejahteran dan sebagainya. Malah, kerajaan pusat pula berhak meminta bantuan kewangan dan ketenteraan daripada kerajaan wilayah.

Pemerintahan dan pentadbiran wilayah

Pemerintahan dan pentadbiran wilayah wujudnya ekoran daripada kejayaan-kejayaan yang dicapai dalam ekspedisi ketenteraan. Pada zaman pemerintahan khalifah Abu Bakar al-Siddiq, negara Islam telah dibahagikan kepada 10 buah daerah, iaitu Makkah, Ta’if, Yaman, Hadhramaut, Khawlan, al-Jund, Najran, Zabid, Bahrain dan Jarsh. Bagi pentadbiran pada peringkat wilayah seterusnya diperkemas pada zaman pemerintahan Khalifah Umar bin al-Khattab berikutan kejayaan kempen peluasan kuasa. Selain itu, Negara Islam dibahagikan kepada lapan buah wilayah utama, iaitu Madinah, Makkah, Syam, Mesopotamia, Iran, Iraq, Mesir dan Palestin.Setiap wilayah berkenaan mempunyai ibu negeri atau mempunyai pusat pentadbiran masing-masing.

Untuk memastikan urusan pentadbiran berjalan dengan lancar, Khalifah Umar bin al-Khattab telah membentuk sistem birokasi yang sistematik. Setiap wilayah akan diketuai oleh Gabenor yang akan dibantu oleh pegawai-pegawai lain seperti setiausaha dan pengawai tertentu di beberapa buah jabatan seperti setiausaha Tentera, Pegawai Cukai(Sahib al-Kharaj), Pegawai Polis(Sahib al-Syurtah), Pegawai Perbendaharaan Neraga(Sahib Bait al-Mal) dan seorang kadi.

Antara yang menjadi kerajaan wilayah dan zaman semasa pemerintahan ialah Khulafa’ al-Rasyidin berwilayah di Makkah, Baghdad dan Damsyik. Pada zaman pemerintahan Bani Umaiyah berwilayah di Makkah, Madinah dan Baghbad. Manakala pada zaman pemerintahan Bani Abbasiyah berwilayah di Makkah, Madinah dan Damsyik. Individu yang dilantik memegang jawatan berkenaan wajib melaporkan harta sebelum dan setelah selesai menjalankan tanggungjawab serta diperjelaskan mengikut bidang kuasa mereka agar tidak timbul kekeliruan kelak. Malah, di setiap wilayah akan didirikan cawangan baitulamal bagi memudahkan urusan pendapatan dan perbelanjaan negara.

Dalam pentadbiran, kerajaan wilayah mempunyai kuasa autonomi yang terhad. Namun, Pemerintah tertinggi di kerajaan wilayah ialah gabenor yang dilantik oleh pemerintah tertinggi kerajaan pusat, iaitu Khalifah.Gabenor kerajaan wilayah dibantu oleh pembesar seperti kadi dan wazir yang dilantik oleh Khalifah. Pemerintah kerajaan wilayah sering bertukar mengikut pertukaran khalifah dalam kerajaan pusat dan struktur bagi pemerintahan kerajaan wilayah mencontohi struktur pemerintahan pusat dan tidak boleh bertindak sendiri tanpa kebenaran kerajaan pusat.

Selain daripada itu, Pemerintah kerajaan wilayah bertanggungjawab untuk membantu kerajaan pusat dalam semua perkara seperti pungutan cukai, bantuan ketenteraan untuk menentang musuh, menjaga keselamatan dan sebagainya.Tetapi karajaan wilayah harus mematuhi segala arahan daripada kerajaan pusat. Dalam pada itu, Kemajuan dan pembangunan kerajaan wilayah tertakluk kepada peranan pemerintah kerajaan pusat.Tindakan akan dikenakan ke atas kerajaan wilayah yang tidak mematuhi arahan kerajaan pusat, sebagai contoh, memecat gabenor dan pegawai kerajaan.